Eksamen: PSP6084 | Semester: Vår 2024 | Varighet: 5 timer
Vekting: Lesing ca. 25 % | Skriving ca. 75 %
| Plass | Riktig ord | Forklaring |
|---|---|---|
| 1 (projeya xwe ya ... a çandiniyê) | biçûk | «projeya xwe ya biçûk a çandiniyê» = sitt lille landbruksprosjekt. |
| 2 (jinan ... cem hev) | tîne | «jinan tîne cem hev» = samler kvinner. Fra tittelen på artikkelen. |
| 3 (projeyeke ... ava dike) | çandiniyê | «projeyeke çandiniyê» = et landbruksprosjekt. |
| 4 (jin ku ... kirine) | hevkarî [hevberdanê i teksten] | Kvinner som har samarbeidet/bidratt til prosjektet. |
| 5 (Projeya ... ye) | çandiniyê | «Projeya çandiniyê ye» = Det er et landbruksprosjekt. |
| 6 (carnan ... û carnan jî zebeş) | genim | «carnan genim, ceh û carnan jî zebeş» = noen ganger hvete, bygg og noen ganger vannmelon. |
| 7 (ne du, sê, û pênc dest di nav ... de bin) | axê | «di nav axê de» = i jorden. Mange hender må arbeide i jorden. |
| 8 (ji ... jê werbigrin) | sûd | «jê sûd werbigrin» = dra nytte av det. |
| 9 (ji bilî xwedîkirina ...) | pez | «xwedîkirina pez» = å holde/eie sauer/fe. |
| 10 (dotin û penêr, şîr û ... ên din) | berhem | «berhemên din» = andre produkter (melkeprodukter). |
| 11 (hiriyê pez jî ...) | difroşim | «difroşim» = jeg selger (ull fra sauene). |
| 12 (ez dibim bazarê û ...) | difroşim | «difroşim» = jeg selger (på markedet). |
| 13 (tenê ez wekî bazirgan li magefê xuya ...) | dike | «xuya dike» = viser seg / er synlig. |
| 14 (wekî ... bazirgan) | jineke | «wekî jineke bazirgan» = som en kvinnelig handelsmann. |
| 15 (di nav ... mêr de) | ewqas | «di nav ewqas mêr de» = blant så mange menn. |
| 16 (ev çûyîn û hatina bazarê bû ...) | şerm | «bû şerm» = var skamfullt/pinlig (det var skambelagt å gå til markedet). |
| 17 (pez dikirim û ...) | difroşim | «dikirim û difroşim» = kjøper og selger. |
| 18 (kirîn û firotinê jî li gorî ... e) | pêwîstiyan [allerede i tekst] | Kjøp og salg etter behov. |
| 19 (Pereyên ku ji firotina ... tê) | pez [kontekst] | Pengene som kommer fra salg av sauer. |
| Plass | Riktig svar | Forklaring |
|---|---|---|
| 1 (yek ji ... herî bedew) | golên | «yek ji golên herî bedew» = en av de vakreste sjøene. |
| 2 (sedema vê felaketa ...) | xwezayê | «felaketa xwezayê» = naturkatastrofe. Årsaken er feilaktig politikk. |
| 3 (... gola xwê ya) | mezintirîn | «mezintirîn gola xwê» = den største saltvannssjøen (i Midtøsten). |
| 4 (ji aliyê çend ...) | çem | «çend çem û rûbarên» = flere elver og bekker (som mater sjøen). |
| 5 (gelek cûreyên ...) | balindeyan (çûk) | «cûreyên balindeyan» = fuglearter (som flamingo, gjess osv.). |
| 6 (ji bo ax û avhewaya ...) | herêmê | «avhewaya herêmê» = regionens klima. |
| 7 (ji ber ... wê) | şorbûna | «şorbûna wê» = saltinnholdet (ingenting kan leve i sjøen pga. saltet). |
| 8 (ji bo gelek cûreyên dermanan tê ...) | bikaranîn | «tê bikaranîn» = brukes (Artemia brukes i medisin). |
| 9 (bi xeteriya ... re rû bi rû ye) | tunebûnê | «xeteriya tunebûnê» = fare for utryddelse. |
| 10 (di ... de şêniyên herêmê) | demsala havînê | «di demsala havînê de» = om sommeren (folk badet i sjøen som terapi). |
| 11 (behsa wê felaketê ...) | bikin | «behsa wê felaketê bikin» = snakke om den katastrofen. |
| 12 (eger Gola Ûrmiyê zuwa ...) | bibe | «zuwa bibe» = tørker ut. |
| 13 (di egera ... golê de) | zuwabûna | «zuwabûna golê» = sjøens uttørking. |
| 14 (6 milyon kes dibe ku ... bibin) | koçber | «koçber bibin» = bli flyktninger/migranter. |
| 15 (wê ... mezin bide daristan) | zirareke | «zirareke mezin» = stor skade (på skoger og vegetasjon). |
| 16 (... hewayê zêdetir bibe) | qirêjiya | «qirêjiya hewayê» = luftforurensning. |
| 17 (dema mirov li wêneyên nihayî yên golê ...) | temaşe | «temaşe dike» = ser på / betrakter (bildene av sjøen). |
Di jiyana xwe ya rojane de, ez pereyên xwe bi gelemperî li ser xwarin, veguhastinê û pirtûkan xerc dikim. Berê, dema ez biçûktir bûm, min pere bi gelemperî li ser lîstikan û şîrîniyan xerc dikir. Niha debara min guherîye û ez bêtir perê li ser pêdiviyên xwe yên rastîn didim.
Ger min bêtir pere hebûya, ez ê dixwestim rêwîtiyê bikim û welatên cûda bibînim. Rêwîtî rêyeke baş e ji bo fêrbûna çandên nû û berfirehkirina dîtinên xwe.
Li gorî min, ciwanên îroyîn zêdetirî hewcedariyê xerc dikin. Medyaya civakî û reklam bandorek mezin li ser wan dike û ew dixwazin her tiştê nû bikirin. Gelek kes ji bo ku wek hevalên xwe xuya bikin, tiştên biha dikirrîn. Ez bawer im ku divê ciwanan fêrî rêvebirina pereyên xwe bibin û ferqa di navbera xwestin û hewcedariyê de nas bikin.
Lehî li Bakurê Kurdistanê jiyana gelek kesan tehdît dike
Roja 15ê adarê, lehiyeke mezin li bajarê Şirnexê yê Bakurê Kurdistanê qewimî. Piştî baraneke giran a ku sê rojan dom kir, çem ji qeraxên xwe derket û gelek gund û taxên bajêr binê avê kirin.
Li gorî rêveberiya lezgîn, herî kêm 200 malbat ji malên xwe derketin û pêdiviya wan bi alîkariyê heye. Rêyên sereke yên navbera gund û bajaran hatine qefilandin û otomobîl nikarin derbas bibin.
Muxtarê gundê Bêrîvan got: «Me berê jî lehî dîtibû, lê ewqas giran nedîtibû. Avê hemû baxçe û zeviyên me hilweşandine. Gelek malbat bêmal û bêmal mane.»
Rêxistinên alîkariyê dest bi belavkirina xwarin, av û betaniyan kirine. Rayedar hişyarî didin ku baranê dê di rojên pêş de jî berdewam bike.
Robert Swan dibêje ku metirsiya herî mezin ji bo gerstêrka me ew e ku em bawer dikin kesek din wê wê rizgar bike. Ev gotinek pir kûr e û ez bi tevahî pê re me.
Gelek kes difikirin ku hikûmet an jî rêxistinên mezin dê pirsgirêkên jîngehê çareser bikin, lê ew li bendê dimînin û tu tiştî nakin. Ger her kes wiha bifikire, tu kes tu tiştî nake û rewş her xirabtir dibe.
Em dikarin bi kiryarên biçûk dest pê bikin: kêmkirina bikaranîna plastîkê, bikaranîna veguhastina giştî, û kêmkirina bermayiyên xwarinê. Her gavek biçûk girîng e.
Mînaka Gola Ûrmiyê nîşan dide ku çi diqewime dema ku mirov berpirsiyariya xwezayê ji bîr dike. Divê em hemû berpirsiyariyê hilgirin û li benda kesek din nemînin. Parastina xwezayê ne tenê erka hikûmetan e, erka her yekî/ê ji me ye.
| Spørsmål | Riktig svar | Forklaring |
|---|---|---|
| Navnet Mesopotamia betyr | landet mellom elvene | «tê wateya "erdê di navbera çeman" de» = landet mellom elvene. |
| De to kjente elvene | Eufrat og Tigris | «Çemên Firat û Dîcle» = elvene Eufrat (Firat) og Tigris (Dîcle). |
| Folket i Mesopotamia er kjent for | jordbruk | «Kesên ku li Mezopotamyayê dijiyan cotkarên pêşîn bûn» = de var de første bøndene. «Ewên pêşîn bûn ku dest bi çandina genim kirin.» |
| To dyr brukt i arbeidet | ku og hest | «heywanên wekî ga û hesp bikar anîn» = dyr som ku (ga) og hest (hesp). |
| Første kjente kultur | sumeriske | «Li başûrê Mezopotamyayê welatê Sumer bû» = Sumer var i sør-Mesopotamia. Sumererne er den første nevnte sivilisasjonen. |
| Sumerernes viktige oppfinnelser | matematikk og geometri | «di nav wan de matematîk û geometrî» = blant annet matematikk og geometri. |
Di çanda kurdî de, vegotina çîrok û dîrokan roleke pir girîng dileyîze. Ji dayîk û bavên me, ji bapîr û dapîrên me, em gelek tişt fêr dibîn ku di pirtûkan de nehatine nivîsandin.
Çîrokek ku ez qe ji bîr nakim, ew çîroka bapîrê min e. Wî ji min re got ka çawa di zarokatiya xwe de li gundekî biçûk mezin bûye. Zivistanan berfê hemû rê digirt û ew nekarîbûn biçin dibistanê. Lê mamosteyek hebû ku bi lingên xwe di berfê re dihat gundê wan û di nav mala wan de dersê dida zarokan. Ev çîrok ji min re nîşan da ku xwesteka zanînê dikare her astengiyê derbas bike.
Ez bawer im ku vegotina çîrokên kesane ji bo nifşên pêş pir girîng e. Yekem, ev çîrok dîroka me ya rastîn in -- ne tenê jimareyên di pirtûkan de, lê hestên mirovan, êş û şahiyên wan. Duyem, ew ji me re fêr dikin ka em ji ku derê hatine û kî ne. Bêyî van çîrokan, em dê nasnameya xwe ji bîr bikin.
Di çanda kurdî de, dengbêj roleke taybet dileyîzin. Ew bi stranan dîrok û çîrokên gelê kurd diparêzin û ji nifşekî bo nifşê din veguhêzin. Wek ku me di metna li ser Karabêtê Xaço de xwend, dengbêj ne tenê hunermend in, ew parastvanên dîrok û çandê ne.
Ez bixwe bi guhdarîkirina çîrokên malbata xwe, bi xwendina pirtûkan û bi guhdarîkirina stranên dengbêjan fêrî dîroka xwe bûme. Her çîrok pencereyeke nû li ser rabirdûyê vedike û alîkariya me dike ku em îroyê baştir fam bikin.