اوس چې لوی شوی یم، زما د پیسو مصرف بدل شوی دی. مخکې به مې ډېرې پیسې پر خوراکي توکو، لوبو او کوچنیو شیانو مصرفولې. خو اوس زیاتره پیسې پر کالیو، د ټرانسپورت خرڅ، د موبایل بسته او کله ناکله د ملګرو سره د بهر خواړو لپاره مصرفوم. زه غواړم چې ډېرې پیسې د کتابونو او آنلاین کورسونو لپاره ولرم. زه غواړم چې خپل مهارتونه ډېر کړم او دا لپاره پانګونه مهمه ده. هم غواړم چې لږې پیسې خوندي کړم ترڅو سفر ته لاړ شم. زما په نظر، نن سبا ځوانان ډېرې پیسې پر غیر ضروري شیانو مصرفوي. ټولنیزې رسنۍ او اعلانات ځوانان مجبوروي چې تل نوي شیان واخلي. د مشهورو خلکو تقلید هم یوه ستونزه ده. فکر کوم چې ځوانان باید د پیسو اداره کول زده کړي او د ضرورت او لکچري تر منځ توپیر وپیژني. که دا وکړو، نو اقتصادي ستونزې به مو کمې شي.

د بغلان ولایت، د جوزا ۱۵مه نن سهار د بغلان ولایت په مرکز پلخمري کې سختو سیلابونو د ویجاړتیا لویه لاره پرانیستې ده. د شدیدو بارانونو له کبله چې تېره شپه وریدل، سیندونه له غاړو وتلي او د ګڼو کلیو خلک یې بې ځایه کړي دي. د محلي چارواکو په وینا، شاوخوا دوه سوه کورونه تخریب شوي او زرګونه خلک بې سرپناه دي. لارې بندې دي او د مرستو رسولو لپاره ستونزې شته. بزګرانو ته سخت زیان رسېدلی ځکه چې کروندې او باغونه یې د اوبو لاندې شوي دي. د سره میاشتې ټیمونه سیمې ته ورسېدلي او د خلکو مرسته پیل کړې ده. خو اوسېدونکي وایي چې دا مرستې بسنې نه دي. یو بزګر احمد خان وایي: «زمونږ ټول حاصلات له لاسه لاړل. اوس نه خوراک لرو او نه سرپناه.» کارپوهان وایي چې د اقلیمي بدلون له کبله دا ډول سیلابونه به ډېر شي او حکومت باید مخنیوی تدبیرونه ونیسي.

رابرت سوان ویلي: «زمونږ سیارې ته تر ټولو لوی ګواښ دا باور دی چې بل څوک به یې وژغوري.» دا خبره ډېره مهمه او عمیقه ده. ډېر خلک فکر کوي چې حکومتونه، لویې سازمانې یا ساینسپوهان به چاپېریال وژغوري. خو حقیقت دا دی چې تر ټولو مهم ګام له موږ پخپله پیل کېږي. که هر یو تن خپل مصرف کم کړي، کثافات سم واچوي او انرژي سپموي، ټولیز اغېز به یې لوی وي. زه پخپله هڅه کوم چې پلاستیکي بوتلونه بیا وکاروم، پرته له اړتیا بریښنا مه سوځوم او پرته له موټر پیاده ځم. دا کوچني ګامونه دي خو که ټول خلک وکړي، لوی بدلون راځي. مونږ نشو کولی چې یوازې انتظار وباسو. سیاره زمونږ ده او ساتل یې زمونږ مسؤلیت دی. هر څوک باید پخپله هڅه وکړي ترڅو راتلونکو نسلونو ته ښه نړۍ پرېږدو.

کله چې ماشوم وم، نیکه مې ماته یوه کیسه ویله چې تر اوسه مې هېره نه ده شوې. هغه به هره شپه مونږ ته کیسې ویلې، خو یوه کیسه خاصه وه. هغه ویل چې کله ځوان و، د خپل کلي خلکو سره یو ځای سخت کار کاوه. یوه ورځ سخته واوره وریدله او لارې بندې شوې. د کلي خلک ټول سره راغونډ شول او د یو بل مرسته یې وکړه. هغوی چې خواړه لرل نورو ته یې ورکول، او هغوی چې ځای لرل نورو ته یې پناه ورکوله. نیکه ویل: «هغه ژمی مونږ ته درس ورکړ چې انسانان یوازې نه دي ځواکمن. ځواک په یووالي کې دی.» زه دا کیسه ځکه ډېره یادوم چې ماته د مرستې او ملګرتیا ارزښت ښودلی. هر وخت چې سختي وي، د نیکه خبره ډېر یادوم. شخصي کیسې باید راتلونکو نسلونو ته ورسېږي ځکه چې دوی زمونږ تاریخ، کلتور او ارزښتونه ساتي. کتابونه او انټرنېټ ډېر معلومات لري، خو هغه احساس او تجربه چې د مشرانو له خولې اورو، بل ځای نشته. شخصي کیسې مونږ ته ښایي چې پخوانیو خلکو څنګه ژوند کاوه، کومې ننګونې یې درلودې او څنګه یې حل کړې. زه د خپلې مور، پلار او نیکه له کیسو نه د تېرو زمانو سره آشنا شوی یم. هغوی ماته د افغانستان د پخوانیو رواجونو، جنګونو او مهاجرت په اړه ویلي. دا کیسې زما هویت ته بڼه ورکړې او ماته پوهاوی راکړی چې له کومه ځای نه راغلی یم. فکر کوم چې مونږ هم باید خپلې کیسې نوو نسلونو ته ووایو ترڅو تاریخ او درسونه یې هېر نشي.