Om løsningsforslaget: Dette er veiledende løsningsforslag laget av eksamenssett.no. Husk at det finnes mange gode måter å løse oppgavene på, spesielt skriveoppgavene.
Løsningsforslag – Polsk Nivå III Vår 2025
Eksamen: PSP5914 | Semester: Vår 2025 | Varighet: 5 timer
Vekting: Lesing ca. 25 % | Skriving ca. 75 %
Lesing
Oppgave 1 – Nedtrekksfelt + riktig/galt: Masseturisme i Norge
Oppgave: Les teksten «Zalew turystów: czy nadszedł już czas turystów, aby nas nie odwiedzali?» av Tor W. Andreassen (professor ved NHH). Velg riktig ord fra 15 nedtrekksfelt, og avgjør om 5 påstander er riktige eller gale.
Del A – Nedtrekksfelt:
- wyprosić – «czy nadszedł już czas wyprosić turystów» (å be turister om å dra – et sterkt uttrykk for «å kvitte seg med»).
- wymiany – «kurs wymiany norweskiej waluty» (vekslingskurs – «kurs wymiany» er fast uttrykk).
- liczby – «a liczby nie kłamią» (tallene lyver ikke – «liczby» = tall, i motsetning til «cyfry» = sifre og «numery» = nummer).
- oka – «Na pierwszy rzut oka» (ved første øyekast – fast uttrykk).
- jakiś – «przez jakiś czas» (i en viss tid – ubestemt pronomen).
- infrastruktury – «nowej infrastruktury turystycznej» (ny turistinfrastruktur – genitiv etter «budowa»).
- wpływu – «negatywnego wpływu na środowisko» (negativ innvirkning – «wpływ» = innflytelse, genitiv form).
- zanieczyszczenie – «zanieczyszczenie powietrza i wody» (forurensning av luft og vann – «zanieczyszczenie» er det korrekte substantivet).
- takie – «Popularne kierunki, takie jak Geiranger» (populære reisemål, slike som Geiranger – «takie jak» = slike som, flertallsform).
- rok – «odwiedzanych jest co rok» (besøkes hvert år – «co rok» er fast uttrykk for «hvert år»).
- że – «Degradacja takich miejsc powoduje, że tracą» (nedbrytning gjør at de mister – «powoduje, że» = forårsaker at).
- większą – «odstraszyć jeszcze większą liczbę turystów» (skremme bort et enda større antall turister – komparativ).
- za – «jakie wyzwania pociąga za sobą» (hvilke utfordringer det medfører – «pociąga za sobą» = medfører, fast uttrykk).
- im – «będziemy mogli zaoferować im doświadczenie» (vi kan tilby dem en opplevelse – dativ pronomen).
- czyli – «które turyści chcą odwiedzić, czyli nasze wyjątkowe» (som turister vil besøke, det vil si våre unike – «czyli» = det vil si/altså).
Del B – Riktig/Galt:
| Påstand | Svar | Forklaring |
|---|
| En av de største bekymringene er miljøødeleggelsen som følger i turismens kjølvann. |
Riktig |
Teksten sier «Jednym z największych problemów związanych z turystyką jest zniszczenie środowiska» (et av de største problemene knyttet til turisme er ødeleggelse av miljøet). |
| Noen byer i Europa har innført strenge reguleringer av turismen. |
Riktig |
Teksten nevner at «miasta takie jak Wenecja i Barcelona wprowadziły rygorystyczne przepisy» (byer som Venezia og Barcelona har innført strenge regler). |
| Turismen fungerer stort sett godt i Norge, så behovet for å endre den er ikke like stort som i flere europeiske byer. |
Galt |
Teksten argumenterer tvert imot for at Norge også trenger endring, og spør om vi bør be turister om å ikke komme – altså er behovet for endring stort. |
| Utarming av turistmål fører til at stedene mister sin sjarm, noe som igjen kan skremme bort enda flere reisende. |
Riktig |
Teksten sier at degradering gjør at steder «tracą swój niepowtarzalny urok i autentyczność» (mister sin unike sjarm og autentisitet), noe som kan «odstraszyć jeszcze większą liczbę turystów» (skremme bort enda flere turister). |
| Både kronekurs og klimakonsekvenser har ført til økt turisme her til lands. |
Riktig |
Teksten åpner med «Pożary, fale upałów i korzystny kurs wymiany norweskiej waluty spowodowały, że Norwegię odwiedziło wielu turystów» (branner, hetebølger og gunstig vekslingskurs har ført til at mange turister besøkte Norge). |
Skriving
Oppgave 2 – Innlegg om ansvarlig reising (120–150 ord)
Oppgave: Hans (55) reiser alltid ansvarlig – reiser grønt, setter seg inn i kulturen og lærer seg fraser på lokalspråket. Sofie (23) vil ha pause fra hverdagen – best mulig service, lengst mulig vekk, mest mulig for pengene, og at hotellet snakker engelsk. Skriv et innlegg der du svarer på: Er du enig med Hans? Har du forståelse for Sofie? Hva forventer du av en turist som besøker Norge?
Tips:
- Vis at du forstår begge perspektivene – ikke bare avvis den ene.
- Bruk argumenter: miljøhensyn, kulturell respekt, turismens innvirkning på lokalsamfunn.
- Gi konkrete eksempler, f.eks. norsk natur, samisk kultur, «friluftsliv».
- Avslutt med hva du mener en turist i Norge bør respektere.
Eksempelsvar:
Zgadzam się z Hansem, że odpowiedzialne podróżowanie jest dziś bardzo ważne. Kiedy turysta interesuje się kulturą i językiem odwiedzanego kraju, nie tylko wzbogaca swoje doświadczenie, ale też okazuje szacunek miejscowej ludności. Zielone podróżowanie, na przykład wybieranie kolei zamiast samolotu, pomaga chronić środowisko naturalne.
Rozumiem jednak też Sofię. Dla młodych ludzi wakacje to często jedyna szansa na odpoczynek od codziennych obowiązków, szkoły czy pracy. Chęć wygody i dobrej obsługi jest naturalna. Uważam jednak, że nawet szukając wygody, warto zwracać uwagę na to, jak nasze podróże wpływają na miejsca, które odwiedzamy.
Od turystów odwiedzających Norwegię oczekuję przede wszystkim szacunku dla natury. Norweski krajobraz – fiordy, góry i lasy – jest naszym największym skarbem. Turysta powinien zabierać śmieci ze sobą, trzymać się wyznaczonych szlaków i nie hałasować w spokojnych miejscowościach. Chciałbym też, żeby turyści próbowali poznać naszą kulturę – spróbowali tradycyjnego jedzenia, nauczyli się choćby kilku norweskich słów i szanowali lokalne tradycje.
Oppgave 3 – Nedtrekksfelt: Ściąganie w szkole (juks på skolen)
Oppgave: Les teksten om juks på skolen og velg riktig ord fra nedtrekksfeltene (20 luker).
Svar:
- którzy – «są też tacy, którzy dzięki ściągom» (det finnes også slike som takket være jukselapper – relativpronomen flertall etter «tacy»).
- powinien – «Z jakimi konsekwencjami powinien liczyć się uczeń» (hvilke konsekvenser en elev bør forvente – «uczeń» er hankjønn entall).
- sposoby – «Jakie są najczęstsze sposoby ściągania» (de vanligste måtene å jukse på – «sposoby» = måter/metoder).
- i – «O wiele łatwiej i szybciej jest» (det er mye enklere og raskere – konjunksjon «og»).
- tłumaczy – «Wiele osób ściągających tłumaczy również swoje postępowanie» (mange som jukser forklarer også sin oppførsel – «wiele osób» tar entall verb).
- że – «Zdarza się, że w ciągu tygodnia» (det hender at i løpet av en uke – «zdarza się, że» = det hender at).
- często – «nauczenie się na wszystkie przedmioty często graniczy niemal z cudem» (å lære seg alt til alle fag grenser ofte nesten til et mirakel).
- złe – «ściąganie na lekcji jest złe» (juks i timen er dårlig/galt – predikativ adjektiv i intetkjønn fordi «ściąganie» er intetkjønn).
- wyższej – «nieuczciwy sposób na zdobycie wyższej oceny» (uærlig måte å oppnå høyere karakter – genitiv etter «zdobycie»).
- sensie – «są często w pewnym sensie tolerowane» (er ofte i en viss forstand tolerert – «w pewnym sensie» er fast uttrykk).
- przeprowadzonych – «Z badań przeprowadzonych przez CBOS» (fra undersøkelser gjennomført av CBOS – «przeprowadzonych» er perfektum partisipp i genitiv flertall).
- jak – «nie jest przeciwnych takim praktykom jak ściąganie» (er ikke imot slike praksiser som juks – «jak» = som/slik som).
- więcej – «Co więcej» (dessuten/hva mer – fast uttrykk).
- złego – «tylko 16% uważa to za coś złego» (bare 16 % anser det som noe dårlig – genitiv etter «coś»).
- przyzwolenie – «istnieje społeczne przyzwolenie na tego rodzaju praktyki» (det finnes en samfunnsmessig aksept for slike praksiser – «przyzwolenie» = stilltiende samtykke/aksept).
- jego – «że np. jego koleżanka ściąga» (at f.eks. hans klassekamerat jukser – eiendomspronomen hankjønn).
- wszystko – «W przypadku zwykłych kartkówek i sprawdzianów wszystko zależy» (ved vanlige prøver og tester avhenger alt av – «wszystko zależy od» = alt avhenger av).
- na – «Uczeń przyłapany na ściąganiu» (elev tatt i juks – «przyłapany na» = tatt i/på).
- wcześniej – «odebraniem przygotowanej wcześniej pomocy» (at hjelpemiddelet som er forberedt på forhånd blir beslaglagt).
- niedostatecznej – «wystawieniem oceny niedostatecznej bez względu na odpowiedzi» (å gi strykkarakter uavhengig av svar – «niedostateczna» = utilstrekkelig/stryk).
Oppgave 4 – E-post om juks (100–120 ord)
Oppgave: Du vet at en i klassen har jukset på en prøve, og det gir hen et bedre resultat enn deg. Skriv en e-post til læreren der du: forklarer at personen har jukset og hvordan, sier hvorfor du melder ifra selv om det er ubehagelig, og foreslår hvordan slik juks kan unngås i framtiden.
Tips:
- Bruk formell e-posttone med tiltale og hilsen.
- Beskriv konkret hva som skjedde (f.eks. telefon under prøven, lapp med svar).
- Forklar motivasjonen – rettferdighet, ikke hevn.
- Foreslå konkrete tiltak (f.eks. innlevering av telefoner, separate versjoner).
Eksempelsvar:
Szanowna Pani Profesor,
Piszę do Pani w bardzo trudnej dla mnie sprawie. Podczas ostatniego sprawdzianu z historii zauważyłem, że mój kolega Marek korzystał z telefonu komórkowego, który trzymał pod ławką. Widziałem, jak sprawdzał odpowiedzi na kilka pytań. Dzięki temu uzyskał bardzo dobry wynik, dużo lepszy ode mnie, chociaż zwykle dostajemy podobne oceny.
Wiem, że zgłaszanie kolegów nie jest łatwe i może sprawić, że inni będą mnie unikać. Mimo to uważam, że milczenie byłoby niesprawiedliwe wobec tych uczniów, którzy uczciwie się przygotowali. Chcę, żeby oceny w naszej klasie były sprawiedliwe dla wszystkich.
Proponuję, aby przed każdym sprawdzianem uczniowie oddawali telefony do specjalnego pudełka na biurku nauczyciela. Można by też przygotować dwie wersje sprawdzianu, żeby utrudnić ściąganie od sąsiada.
Z poważaniem,
Adam Kowalski
Oppgave 5 – Å si ifra eller la være (120–150 ord)
Oppgave: I oppgave 4 skrev du om å varsle om juks. Noen ganger er det viktig å si ifra når du synes noe er galt, og andre ganger bør man la være. I hvilke situasjoner mener du det er riktig å si ifra, og i hvilke bør man la være? Gi to konkrete eksempler.
Tips:
- Vis evne til å reflektere – det finnes ikke bare én riktig løsning.
- Bruk to tydelige eksempler: ett der man bør si ifra, og ett der man kanskje bør la være.
- Argumenter for begge standpunkter med begrunnelse.
Eksempelsvar:
Uważam, że reagowanie, gdy widzimy coś złego, jest ważne, ale nie zawsze konieczne. Wszystko zależy od sytuacji i możliwych konsekwencji.
Na przykład, jeśli widzę, że ktoś w szkole jest prześladowany przez grupę uczniów, to uważam, że trzeba koniecznie powiedzieć o tym nauczycielowi lub rodzicom. Przemoc i mobbing mogą mieć poważne skutki psychiczne dla ofiary, a osoba prześladowana często nie potrafi sama poprosić o pomoc. W takiej sytuacji milczenie oznacza zgodę na krzywdzenie drugiego człowieka.
Z drugiej strony, jeśli kolega kiedyś zapomniał odrobić lekcje i prosi mnie o pomoc w odpisaniu pracy domowej, nie uważam, że powinienem od razu biec do nauczyciela z tą informacją. To drobna sprawa, która nie szkodzi nikomu poważnie. Każdemu może się zdarzyć gorszy dzień, i czasem lepiej okazać solidarność i pomóc koledze, niż od razu go skarżyć. Ważne jest, aby zachować zdrowy rozsądek i oceniać każdą sytuację indywidualnie.
Oppgave 6 – Innsettingsoppgave: Generasjon Z og medier
Oppgave: Les tre tekster om Generasjon Z og mediebruk, og dra inn riktige ord i de tomme feltene. Tekst 1 har 8 luker, tekst 2 har 9 luker, tekst 3 har 8 luker.
Tekst 1 – «Generacja Z wchodzi do gry» (8 ord: sięga, korzysta, wskazuje, zagląda, twierdzi, ufa, uznaje, wynika):
- wynika – «Jak wynika z badania» (som det fremgår av undersøkelsen – «jak wynika z» er fast uttrykk).
- wskazuje – «93 proc. badanych... wskazuje na YouTube» (93 % peker på YouTube som hovedkilde – «wskazywać na» = peke på).
- zagląda – «podobny odsetek... zagląda na portale informacyjne» (en lignende andel besøker nyhetsportaler – «zaglądać na» = titte innom).
- sięga – «po którą sięga zaledwie 12 proc.» (som bare 12 % griper til – «sięgać po» = gripe til/ta tak i).
- uznaje – «uznaje za wiarygodne po prostu te źródła» (anser som troverdige rett og slett de kildene – «uznawać za» = anse som).
- twierdzi – «43 proc. twierdzi, że wiarygodne są te kanały» (43 % hevder at troverdige er de kanalene – «twierdzić, że» = hevde at).
- ufa – «Co piąty ufa po prostu treściom polecanym» (hver femte stoler rett og slett på innhold anbefalt – «ufać» + dativ = stole på).
- korzysta – «z których treści korzysta» (hvis innhold han/hun benytter seg av – «korzystać z» = benytte seg av).
Tekst 2 – «Graj, baw się i szeruj» (9 ord: ich, im, czy, niż, i, a, co, go, na):
- niż – «Zdecydowanie bardziej niż klasyczne wiadomości» (mye mer enn klassiske nyheter – komparativ «bardziej niż»).
- i – «psychologia i też nowe technologie» (psykologi og også ny teknologi – konjunksjon «og»).
- czy – «nowinki (45 proc.) czy mecze ulubionej drużyny» (nyheter eller kamper til favorittlaget – «czy» = eller).
- a – «biernej konsumpcji, a chętnie udostępniają» (passiv konsumpsjon, men deler gjerne – «a» = men/derimot).
- ich – «co ich interesuje» (hva som interesserer dem – akkusativ pronomen).
- co – «niemal co trzeci użytkownik» (nesten hver tredje bruker – «co trzeci» = hver tredje).
- go – «często odpalają go też podczas ćwiczeń» (de starter den også ofte under trening – pronomen som viser til YouTube).
- im – «umożliwia im z kolei kontakt» (gir dem på sin side mulighet til kontakt – dativ pronomen).
- na – «do bycia na bieżąco» (å holde seg oppdatert – «na bieżąco» = oppdatert, fast uttrykk).
Tekst 3 – «Zetki śledzą średnio 13 influ» (8 ord: lider, liderów, liderem, nich, ich, im, poprzez, wobec):
- liderem – «kto jest dla nich liderem opinii» (hvem som er meningsleder for dem – instrumentalis etter «jest»).
- ich – «W zdecydowanej większości ich zdanie» (i det store flertallet er deres mening – eiendomspronomen).
- lider – «lider opinii to ekspert» (meningsleder er en ekspert – nominativ subjekt).
- liderów – «młodzi za liderów opinii uważają coachów» (unge anser coacher som meningsledere – akkusativ flertall etter «za»).
- poprzez – «docierają do młodych odbiorców poprzez Instagrama» (når unge mottakere gjennom Instagram – preposisjon «gjennom»).
- wobec – «Młodzi krytyczni wobec influencerów» (unge kritiske overfor influencere – preposisjon «overfor»).
- nich – «wielu z nich zajmuje się» (mange av dem driver med – genitiv etter «z»).
- im – «zależy im tylko na rozgłosie» (de bryr seg bare om berømmelse – dativ pronomen med «zależy»).
Oppgave 7 – Nyheter og mediekilder (250–280 ord)
Oppgave: Mange mener at det er viktig å følge med på nyhetene. Skriv en tekst der du svarer på: Hva er ditt forhold til nyheter? Hva bør man orientere seg bedre om, og hva får vi for mye informasjon om? Hvor finner du nyheter, og hvorfor? Hvorfor er valg av nyhetskilder viktig?
Tips:
- Strukturer teksten med tydelige avsnitt for hvert delspørsmål.
- Bruk konkrete eksempler på mediekilder (portaler, sosiale medier, TV).
- Reflekter over troverdighet, fake news og informasjonsoverflod.
- Knytt an til teksten i oppgave 6 om Generasjon Z og mediebruk.
Eksempelsvar:
Wiadomości odgrywają w moim życiu ważną rolę. Staram się codziennie sprawdzać, co dzieje się w Polsce i na świecie, choć przyznaję, że nie zawsze mam na to czas. Uważam, że bycie na bieżąco z najważniejszymi wydarzeniami jest obowiązkiem każdego świadomego obywatela.
Moim zdaniem powinniśmy lepiej orientować się w sprawach dotyczących klimatu i środowiska, ponieważ zmiany klimatyczne wpływają na życie nas wszystkich. Ważne są również wiadomości o polityce i decyzjach, które bezpośrednio nas dotyczą, na przykład zmiany w systemie edukacji czy przepisach dotyczących młodych ludzi. Z drugiej strony, media zbyt często skupiają się na życiu celebrytów i sensacjach, które tak naprawdę nie mają żadnego znaczenia dla naszej codzienności. Plotki o gwiazdach i skandale medialne zajmują nieproporcjonalnie dużo miejsca w mediach.
Swoje wiadomości czerpię głównie z portali informacyjnych takich jak Onet czy Gazeta.pl, a także z mediów społecznościowych – głównie Twittera i Instagrama. Wybieram te źródła, ponieważ są łatwo dostępne na telefonie i pozwalają mi szybko przejrzeć najważniejsze informacje. Jednocześnie staram się sprawdzać te same wiadomości w kilku źródłach, aby upewnić się, że informacja jest prawdziwa.
Wybór źródeł informacji jest niezwykle ważny, ponieważ w dzisiejszych czasach w internecie jest mnóstwo fałszywych wiadomości, tak zwanych fake newsów. Jeśli korzystamy tylko z jednego źródła, ryzykujemy, że nasz obraz świata będzie jednostronny i niepełny. Dlatego warto czytać różne media, porównywać informacje i krytycznie oceniać to, co czytamy. Tylko wtedy możemy formować własne, niezależne opinie na temat otaczającej nas rzeczywistości.